Ik heb het nog nooit gedaan - Column van Karel

Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan. Dat zei Pippi Langkous, haar uitspraak is wereldberoemd. Toch zijn werkgevers huiverig om talent aan te trekken dat geen bewezen staat van dienst heeft. Als persoon X vertrekt als data-analist bij bedrijf Y, zoekt bedrijf Y gewoon een nieuwe persoon X. Gevraagd: minimaal zoveel jaar werkervaring gevolgd door ‘dit moet je kunnen’. We kennen de opsommingen in vacatures allemaal.

"Binnen drie maanden was EVG Start trainee Melvin de Excel-goeroe van de afdeling"

Een veelgehoorde klacht van starters op de arbeidsmarkt is niet voor niets: ‘Maar waar kan ik die ervaring dan opdoen?’ Die klacht is wat mij betreft terecht. Een werknemer maakt niet het verschil met vaardigheden, maar met persoonlijkheid, of beter gezegd: eigenschappen. Een van onze allereerste trainees, Melvin, kwam vers uit de schoolbanken toen we hem plaatsten bij KPN. Hij had nog nooit met Excel gewerkt, maar binnen drie maanden was hij de Excel-goeroe van de afdeling. Hoe dat kwam? Hij paste bij de organisatie, had plezier en was geïnteresseerd. Als die elementen samenkomen zijn vaardigheden zo aangeleerd.

What got you here, won’t get you there. Het is een uitspraak die – mits in de praktijk gebracht – de starter ten goede zou komen. Maar helaas denken de meeste managers niet zo. Targets, afdelingsdoelstellingen en de bijbehorende kpi’s moeten binnen twaalf maanden behaald worden. Als persoon X vertrekt geeft een manager instructies aan HR om iemand te zoeken die de taken van persoon X feilloos over kan nemen. Het liefst iemand die er morgen staat en nauwelijks ingewerkt hoeft te worden. Iemand aan wie weinig tijd en energie verloren gaat. Zodat we door kunnen gaan met waar we gebleven waren. De waan van de dag regeert.

"Beschouw een vacante positie als een kans"

Terwijl je een vacante positie ook als een kans, als een evaluatiemoment kunt beschouwen. Wie dat doet komt tot andere overwegingen. Immers: what got you here, won’t get you there. Waar willen we over drie tot vijf jaar staan en wat hebben we daarvoor nodig? Waarschijnlijk niet hetgeen ons hier heeft gebracht. Organisaties zijn voortdurend in beweging, werk verandert snel, net als de uitdagingen. Nu zijn we nog druk met cloudbased oplossingen, maar wie weet hoe de vlag er volgend jaar bij hangt? In dat licht is het veel slimmer om op zoek te gaan naar talenten die samen met jou de reis willen maken. 

Hoe vind je die? Niet door te kijken naar een fit tussen het functieprofiel – vaak niets meer dan een opsomming van de taken en kwaliteiten van degene die vertrekt – en vaardigheden, maar naar een fit tussen persoonlijkheid en bedrijfscultuur. Die laatste twee overleven de tand des tijds. Persoonlijkheid is blijvend, bedrijfscultuur ook. Passen die twee bij elkaar, dan kun je alle kanten op én jaren vooruit. Kijk maar naar Melvin.

Benader je vacante posities zo, dan zijn pas afgestudeerden ineens wél interessant. Wat heet: ambitie, drive, leergierig, gezond verstand, nieuwsgierig, een frisse blik, eigenwijs, welke manager wil dat niet in een team? Talenten zijn nog in de vormende fase en niet belast met starre overtuigingen en vastgeroeste patronen. ‘Diegene moet nog zoveel leren’, hoor je vaak. Wat je nooit hoort: ‘Diegene moet nog zoveel áfleren.’ Terwijl dat afleren een veel grotere opgave is.

Ik daag je uit. Probeer een vertrekkende collega te zien als het einde van een tijdperk, als een kans, een moment om de situatie te herijken. Wedden dat je dan tot andere keuzes komt?

Karel van Gool, CEO en Founder van EVG Start